Sum – biologia, kiedy bierze i jak go łowić
Zdjęcie: HalbsHännile · CC BY-SA 4.0
Sum (Silurus glanis) to największa ryba słodkowodna Polski i drapieżnik, który budzi respekt nawet u doświadczonych wędkarzy. Żeruje głównie nocą, kieruje się dotykiem i wibracjami, a hol dużego suma potrafi trwać kilkadziesiąt minut. To ryba ciepłej wody — jej sezon jest krótki, ale intensywny.
Jak rozpoznać suma
- Ciało — bez łusek, pokryte śluzem, z masywną, spłaszczoną głową i bocznie spłaszczonym, długim ogonem. Płetwa odbytowa ciągnie się niemal do samego ogona.
- Wąsy — dwa długie wąsy na górnej szczęce i cztery krótsze na dolnej.
- Pysk — bardzo szeroki, z drobnymi zębami ułożonymi jak tarka; oczy małe.
- Ubarwienie — ciemne, od oliwkowego po prawie czarne na grzbiecie, z marmurkowym wzorem na bokach i jaśniejszym brzuchem.
- Rozmiar — łowione sumy mają najczęściej 1–1,5 m, ale największe osobniki przekraczają 2 m długości.
Gdzie żyje i jak się zachowuje
Sum zasiedla duże, nizinne rzeki (Wisła, Odra, Warta, Bug, Narew), zbiorniki zaporowe i część głębszych jezior. W dzień ukrywa się w głębokich dołach, pod podmytymi brzegami, w zwałach zatopionych drzew i przy umocnieniach. Po zmroku wychodzi na żer na płytszą wodę — nawet pod sam brzeg.
Wzrok ma słaby; ofiarę lokalizuje wąsami, linią boczną i węchem. Dlatego tak dobrze działają na niego przynęty, które mocno pracują i wydają dźwięk, oraz klasyczne „kwokanie” — uderzanie w wodę specjalnym kwokiem z łodzi.
Czym się żywi
Sum jest drapieżnikiem wszechstronnym: zjada ryby (leszcze, płocie, węgorze, inne drapieżniki), raki, żaby, małże, a duże osobniki także ptaki wodne i gryzonie. Nie gardzi padliną. Najintensywniej żeruje w ciepłej wodzie — przy temperaturze powyżej ok. 18–20°C.
Kiedy bierze sum – w skrócie
- Najlepsze miesiące: lipiec–sierpień
- Dobre miesiące: czerwiec, wrzesień
- Pora dnia: zmierzch, noc i wczesny ranek
- Metody: grunt, żywiec, spinning
- Okres ochronny: 1.01–31.05
Sum najlepiej bierze w lipcu i w sierpniu; dobrze także w czerwcu oraz we wrześniu. Najlepsza pora: zmierzch, noc i wczesny ranek. Okres ochronny: od 1 stycznia do 31 maja — wtedy nie łowimy. Przepisy lokalne: tarło i okresy ochronne. Porównanie z innymi gatunkami: kalendarz brań suma.
Sezon krok po kroku
- Do końca maja — okres ochronny (od 1 stycznia do 31 maja).
- Czerwiec — tarło zwykle w maju–czerwcu, w ciepłej wodzie; samiec buduje gniazdo i pilnuje ikry. Po tarle sumy szybko zaczynają żerować.
- Lipiec–sierpień — szczyt sezonu. Najlepsze są ciepłe, parne noce, często przed burzą, oraz wieczory po upalnych dniach.
- Wrzesień — aktywność stopniowo spada wraz z ochłodzeniem wody; wciąż można trafić duże ryby w cieplejsze dni.
- Od października — sumy zalegają w zimowiskach i praktycznie nie żerują.
Metody i przynęty
- Grunt — pęczek rosówek, martwa ryba, kawałki ryb, pijawki; nocą z brzegu, przy dołach i krawędziach.
- Żywiec — na spławiku podwodnym lub zestawie z bojką, tam, gdzie regulamin na to pozwala.
- Spinning — duże gumy 15–25 cm, woblery i ciężkie przynęty pracujące przy dnie.
- Kwok — łowienie z łodzi z przynętą w toni i wabieniem dźwiękiem.
Sprzęt musi być mocny: wędka o ciężarze wyrzutu 100–300 g (do spinningu 40–150 g), duży kołowrotek z mocnym hamulcem, plecionka 0,30–0,50 mm i solidne haki oraz krętliki. Za słaby zestaw oznacza zwykle utraconą rybę z hakiem w pysku.
Jak obchodzić się z sumem
- Duże sumy podejmuje się ręką w rękawicy, chwytając za dolną szczękę — zęby są drobne, ale ostre jak tarka.
- Rybę układaj na dużej, mokrej macie; nie ciągnij jej po brzegu.
- Wypuszczanego suma przytrzymaj w wodzie, aż odzyska siły i sam odpłynie.
Pamiętaj o wymiarze ochronnym (patrz ramka wyżej i karta suma) i o lokalnych limitach. Najlepsze noce na suma pomoże wybrać prognoza wędkarska, a o wpływie Księżyca na nocne żerowanie piszemy w poradniku fazy Księżyca i ich wpływ na brania.